Verhaal

Oorlogsverhaaln van Dunn-Johan, Lemsel

Auteur: 
Uit: Dit möt wie nich wier hebn, uitgegeven 1995 tgv 50 jaar Vrijheid

Ik was 19, 20 joar. Ik was van de jungste lichting. In februari mos ik opkomn. Met t begin van n oorlog har ik net 3, 4 moand deand. Noa n tiendn mei doem n oorlog mer 4, 5 daag. Dc lag in Medemblik in Noord-Hollaand. de verhalen uit de oorlogstijd van Johan Brummelhuis uit Lemselo

Ik was 19, 20 joar. Ik was van de jungste lichting. In februari mos ik opkomn. Met t begin van n oorlog har ik net 3, 4 moand deand. Noa n tiendn mei doem n oorlog mer 4, 5 daag. Dc lag in Medemblik in Noord-HoUaand. 's Moandaagns wör ik op transport zet noar Amersfoort, direct achter de Grebbelinie. Rotterdam hebt ze n mekaar smetn, dei Pruusn, Pemis brandn, wie kwamn met busn van Medemblik langs de Zuderzeekust op Amerongn an. Dan zeej dei brandn allemoal.
Drei grote braandkolomn van Pemis ko j zein, dei ko j zein opstiegn. Ze wam wa twei meter breed zukke kolomn. Totaal zwart. Ze zedn: dei wördn anstökn, dei strategische vuurroadn dorvn nich in haandn komn van de Duutsers. Op datzölfde momeant is Rotterdam bombardeerd. Wie mosn in ne grote fabriekshal bivakkeem. 's Andersmorgns bie t lechtwördn mosn wie wier vedan.

En dan is t "bom" ofloopn. Dat gif ne onmöanige schok. Ie mött de patroonn oet oe geweer haaln. Dei ontwapening döt zeer, dat blif bie oe. De Pruusn woln de voedselvuurziening loatn duurgoan.
Gen flauwe kul, ik wet nog goad, woo dat gung met de tuffel; der mos nen beult tuffel wezn. Wie mosn demobüiseem. Wie dorvn noar hoes hen, mer dei apathie, woo dat goan is, hol ie bie oe, doar hej gen voldoening an. Wie hadn schermutselingn metmaakt op de ofsloetdiek, dat is nich oetvöchtn. Wie veuln ouns nich owwerwunn.

Ie wett goad in n kop, da'j t Duutse leager nich hadn könn versloan. n Soort onbevredigende toostaand, woarvan ie zegt: wie hebt der nich vuur vöchtn. ATc oe (de viejaand H. E . ) kriegn kan!, dat blif der achter zitn. Dat is t startpuint west, dat hef miene holding bepoald en dan komt der umstandigheedn biespöln. Ik wet nog goad, daj oene kammeröar bie oe kriegt; een was later bie de SS, he is noar Ruslaand hengoan: W.R., ik verget t nooit, dat was nen korporaal en der was ok nen NSBer bie v.S.

Ik wet nog goad, ik was an t bietnschofifeln, doo kwam ze bie mie en verweetn de könningin, dat ze vot was goan noar Engelaand hen; doar ha'j n beeld ower, t gezag mos oeteindelik vot; ik heb doar op stoande voot met eer ruzie maakt; ze hoovn mie nooit meer achter de duur hen te komn; ik zer: "Ik wil nooit meer met oe proatn!". Later is W.R. noar de SS goan en is in Ruslaand valn. Doar krieg ie wier ne douw van. Dan lew ie vedan. Fraankriek geat tegn de vlakte; wie as Nederlanders hadn doar geelsgen notie van; hier was de theorie van "t gebroken geweertje". Wie hadn ja van dei geweern!. Mien vader har der ok nog met in n oorlog loopn. Niks weerd. Affijn, dan komt der n momeant, dat ie gewoon met oe weark gangs zint en de umstandigheedn wordt demoar.

Ik wet goad, t was kort vuur mirweinter 1940, in ean moal kwam der nen daghuurder, den kwam hier altied zoa; wie, zusters van mie en mien vader, wam an tmelkn in n stal. He kwam doar de del op en geat doar bie ouns achter de beast stoan en geat an t verteb. t Wam rare keerls. Ze döadn net of doar Franzoosn warn. Nen Twentenaar reageert doar nich op, mer ik kom onder de beast hen, ik stort de melk oet en ik lostem doar in n gaank. Dc dach, ik möt der es evn hen, want ie mött zein, daj dei keerls zeet vot te moflfeln. Ze kondn ze nich verstoan. Dat spöln wier ne rol; wie hadn op de middelbare school zetn; dat was in dei daag wat biezunders; rechtevoort is dat algemeen. Ik har 3 joar noar t lyceum loopn, ik kenn wat van taaln, hier in dizze weerld ha'j doar ja niks an, of ie mosn
vuur schoolmeaster of pastoor leem; dei kondn der nog wat met.
Wat mien vader was, den was nen patriot, he was groezelig vaderlandsgezind, he kon nich es zein, dat der een met de haandn in n tuk t Wilhelmus zung. Dat kon he geelsnich zein. Dat kwam zoawat nich vuur onder de boern. Dat zat der bie em wa in. He was rechts. He was staark vuur t gezag,
orde en tucht. Wie hebt der ok aait onderstoan; doar nem ie toch wat van met. Ik direct doar achter an en probiem t op te losn, ie bint ja 20 joar; ik de fiets en vot. Zien vader kwam mie temeut op de stroat; ik kenn dei leu wa; dat was nich zoawied van ouns of. Ik zer: "Jans, wat hes doar?". "Bis doe dat Johan?". "Wat hes doar?". "Ik wet nich wat dat is, t schient, at dat Franzoosn zint, soldoatn, ze hebt uniformn an". Ik zeg: "Wes was dös, Jans, doe spöls met dien levn". He mos godsgruwelik schrik kriegn. "Woo dat zoa?" Ik zeg: "At ze die doarmet zeet, scheat ze die hartstikke doad".
"Wat!", zeg he. Ik zeg: "Ze scheat die hartstikke doad, gaauw van de weg of en direct". "Wat wis doe der met?". Ik zeg: "Loa dat mer an mie owwer, mer maak doe dat doe in hoes koms". Dei keerls allemoal met. Dwers de stroat owwer, mer op datzölfde momeant kounp der van dis kaant een met de fiets an -t was nog dounker- en den is schienbaar achter ouns henfietst. Dei keerls stundn in n berm, mer der was der eenn, den kenn dat vak, mer he fietsn zoa duur, dan kwam he wier; doar leep nog zo'n weggeke achterhen, doar smeat he de fiets owwer n graavn, he fietsn owwer dat vealdweggeke, zonne kleane 100 meter, löawk;. He zeg: "Wat smokkelie doar?". Ik zeg: "Wat bin ie der van een, goa toch gaauw vedan, wat zeuk ie hier?". "Ik zeuk eignlik niks", zeg he, "ach ja,wat dinger interesseert oe mangs". "Oh joa?" He zeg: "AJ wat probiem wilt, dan mök evn kiekn, ik ken oe wa". Dc zeg: "Ik oe nich". "Ik bin K. "zeg he. "Ik ken oe feitelik nich". "Ik ken oe wa, mer aj wat probiern wilt", zeg he, "ik kom vanoavnd wa evn bie oe langs". Dat is linke soep, mer ja de maneer, woarop he te weark gung, sprak mie wa an. Dat keinn he, t was nen zeldzaamn keerl.

Politie-agent ter L . oet Weersel was nen goo keerl. He wol van alles wa doon. K. har de hersens, dat was de snuggere jong. Hold em in de gaatn. A j zölf mer stü bint! Zoa geat zoa iets van start. K. bleek adresn te kenn tot in Charleroi too. He wonn doar an de Rieksweg tussen dat café van Luttikhoes en Fraans op n Beult op ne boerderiej. He keinn dat vak. Ok was der nen schoolmeaster, den dei taaln kon. Ik heb dei soldoatn altied noar Tilburg bracht. Ik dear ze ne routebeschrieving met. Altied in ne boemeltrein, nooit in ne sneltrein. Ik heb wa meer as 50 moal reisd van Hengel, Born noar Tilburg. Nooit gen last had. Ik har altied wa een of ander contrabande (smokkelspul H.E.) bie mie en dan was ik zwarte Piet. Ze dorvn mie röstig kenn.

Wat ok n groot vuurdeel was in dat hele weark, wat wie doan hebt, daj boer wam. Nen boer gelöavn ze; een met n beurdke mos direct noar de Pmus. Wie zint in Hollaand nooit in tel west. In elk leager-onderdeel har de Pmus aait boern bie inzitn vuur t geval der wat scheef gung; kiek mer in 1944, doo de Wehrmacht op gat lea, mer een eankel geschut bleaf der stoan; ze haaln ze op met de peer bie ouns oet n stal, al t tuug namn ze met. De Pruus har owweral leu bie, dei dat vak kenn, ok bie de cavallerie. De Pruus was de viejaand, mer wat ze presteem, pas op, doar mö j t kipske vuur ofnemn. As de Pruus dat grei har had, wat de geallieerdn hadn, roa es wat, woarat wie dan zetn hadn? Oeteindelik dei oetwasn, woarat t op angung, dat is nooit goad te kuurn. Wat de Wehrmacht
was, deank der um, dat dei leu der wat van kondn.

De basis lag bie de oolde leu. Vader was ok a diplomatiek. He zeg: "Ja, dat zint ok leu, dei vrouw en kinder hebt, dei mött ok hölpn wördn". De basis möt goad wezn, ie möt der op könn vertrouwn, wat der achter oe steat, ie möt wa dekking in n mw hebn. Vaak zedn toch de leu, dat der zoa weinig gebuum. Doar zint bepoalde categorieën leu, dei bang zint. Wie wusn nich, wat bang was.
Misschien dommigheed, mer recht bang warn wie nooit. As n means bang is, möj gen wiedere stapn nemn, want dan kom ie te pas. Zoa wearkt dat gewoon, t Geat der nich um, of dei leu better of slechter zint. A j bang zint, möj dat nich probiem, dan kom ie te pas. Dat zint dinger, doar köj gen schrik bie broekn. Dat, möj wa beredeneerd doon. Ie mött wa duurpakn.

Dei verzetsgroep was heel klean; wie wearkn origineel met 3 man. Dat was den zön van ter L., K. en ik. Later vanoet Oldnzel hebt de olde L . ok metspöld; ik har geregeld contact met olde L., mer wie wam t nich aait met mekaar eens. Ik har meer met G. te maakn as met J.
Dat was eignlik de hele anzet, de hele start van ouns, woo wie den oorlog duur zint kömn. Dat zint de umstandigheedn hier, dei toevoerweag noar de boerderiej hen, dei wam abominabel slecht, drek, drek, woar genne Pruus duur-hen kon komn. Van ter L., den t van de burgemeaster har, heum wie,woar politiecontrole was; wie mosn dat spul ja transporteern noar de stations hen. Ie mött owweral achter an. Ie mött an kleer zein te komn, dei keerls loopt ja allemoal in uniform; doar wam dei Eansschese fabrikaantn, dat was gen probleem; at dei der nich hadn west, dan warn hier nog töarfschuutn west. De FNV zeg wa es mangs, ze hebt de bool oetzögn, n paar kloump kostn vrower mer 60 ceant, wer der zeunig op. Op t plaatelaand mosn wie ok wa zeunig wezn; wie wusn goad, dat nen guldn ierst verdeand mos wördn, vuurdat ie em oetgavn. Ie mött an geald zein te komn, ie mött vervoersbewiezn hebn. Doar löp nen pad via Boorn, van t station, mer ie kont better via Hengel goan, umdat dat anonymer is. Dan zeg ie moal: ik möt 4 eankele reizn Tilburg hebn, dan zegt ze: dat is zoa vuur mekaar. Ze zet oe 4 man op ene kaart. Ik mot 4 keartkes apart hebn. Den Fraansman kan nich zegn: vuur 4 persoonn; dat möt ie allemoal in de peiling holdn; dan zegt ze: woarum möt ie vuur 4 man hebn, ie kont toch wa met 4 man noar dinges hen. Ie kont ja nich zegn,dat t vuur Fraansn is. Dat zint allemoal van dei biekomstigheedn, woar ie tegn anloopt.

In ierste instaantie he'w de Fraanse laandmacht hölpn; later komt der ok pilootn tusschen, nich völ, n stuk of 2 Engelse pilootn, n stuk of 6 Amerikaanschen, Joegoslaavn; ja ie hadn ze van alle nationaliteitn tot Pooln en Rusn too; de grote hoap was Fraansche laandmacht, dei in Bathom, Lingn zatn; ze zatn doar allemoal in kampn. Dat wam kriegsgevangenen. Doar spöln zik dei geschiedenis of.

Wie hebt t met de ierste kriegsgevangenen kloarspöld. Dei komt in Fraankriek. Dan steurt ze vanoet Fraankriek roa kmuspaketn noar de kampn hen. Dat geat met zeep in ribkarton inpakt. Dan stopn ze opgerolde kaartn in dei ribn. Dei keerls peln elk ding los, at der nog wat inzat, wat ze wetn mosn.
Zoa kreag ik in t kamp ne kaart in de vinger, woar Rossum opstun, woar at ze wezn mosn, at ze oetbrakn. Rossum lig kort an de greans. Via Oldnzel was dat makkelik te bereikn. Dan komt ze in Rossum terecht, bie de Mölkerei, bie B. bie ne kleragiezaak, ne modeweinkel J. V. Dei kaart is natuurlik vermenigvuldigd. No gung t as n lopend veurke duur dat kamp; t gung zoa süm, dat wie zoa wat loopn mosn loatn, wie kondn t geelsnich bewearkn. Der zint der ok wat in verkierde haandn terecht kömn. Op dei kaart stundn 2 adresn; t fabriek is vaag, doar wearkt nen directeur, mer doar kan ok personeel wezn; t modemagazien V., dat is nich vuur allerlei oetleg vatbaar; doar is der mer een en dat is J . V., dat is n nauwumschrevn begrip, doar koj zoawat nich umhen. Doar is J.V. ok met te pas kömn.

Op de pastorei van Rossum zat luitenant Kleinert; dat was ne centrale figuur. Doar zat ok SSer Hertzog, den zat doar in de serre achter de pastorei. At kriegsgevangenen oetbrakn oet dei kampn, wusn ze ongeveer woar at ze tamelik veilig wam, b.v. de kerkelike dinger. Doar mosn ze opan. Dus de pastoors, dei warn in ierste instaantie de adresn, woar at ze t ierst op losgungn.

Met Jödn heb ik weinig te maakn had. De Jödn kwamn hier wa vanwege de veehaandel; zonnen Elkus kwam oet Deemkaanp hier. Schaap en Oppenheimer zatn hier. ik zat der bie, de vader zat doar en de Jödn zatn hier. Doo zeg Schaap, doo mos he a nen steern ophebn, tegn mien vader: "B., ak den steern ophar, wat zok; dan n geald könn verdeann". "Potverdomme", zeg mien vader, "verrekte Jör, lellikn schooier, in plaats van daj an de kaant gungn, duuk vot, t geat oe nich goad". "Joa", zeg he, "at ze mie kriegt". Doo zer mien vader: "Dachn ie no werkelik. Schaap, dat ie doarmet vuurblieft. Deran goan, dat dooj. Zeuk hier, tusschen de boern zij groot wördn, ie hebt owweral kundigheed zitn, aans komt mer bie mie, ie kont wa votkomn". Wie hebt der later met te maakn had.

Der zat der een, n naam is mie ontgoan, den wol vot noar Fraankriek hen, dei zatn bie dag bie K. in Weersel, he wol geern vot, he kon adresn van ouns kriegn. Op t onbezette Fraankriek har de Pruus gen grep op. Der kwam der een van Fokker- fabriekn van Amsterdam, dat was nen vleagmachienontwerper, den wolwa geern met. He wol probiern via t onbezette gebied vot te komn noar Engelaand, mer dat was dan ziene zaak; wie woln in elk geval adresn gevn in t onbezette deel van Fraankriek. Dat is mer gedeeltelik lukt. Ze zint tot in Paries west en doo is t dusdöanig oet de haand loopn en t spit mie, dat ik t zegn mör: dat is no wier ne Jör; ie kont der nich op vertrouwn. Ze zint in Paries noar t consulaat hengoan; ze hebt reisgeald temwkregn noar Nederlaand hen en ze zint
ok nog levntig in Nederlaand wier kömn. In Paries is t eer spaak loopn. Ze hebt 's nachtns in nen höaihoap legn. Den Fokkerkeerl zer, dat he moord en braand har schreeuwd net as n klean keind.
Dei zint wierkömn. t Leste wat ik der doo van met heb maakt is, dat denzölfdn Jör met de bevriejding wier bovn water koump en doo kounp he bie mie. Ik was doo zonnen pias an t spöln.
Dc was zo'n betke B. S. commandant vuur de gemeente Weersel. He zeg: "Ik zou graag naar B . willen, kun je me geen begeleider meegeven?". Ik zer: "Ie hebt ja nen stengun bie oe, ie scheat oe de weg toch zoa los, dach ie, dat ik der n paar jongs anwoagn zol? Ie zeukt mer oet". Kiek echt ne Jör.
Ik wol em wa helpn, mer he möt mie nich de gek anstekn. Dat döt ne Jör. Aans heb ik weinig te maakn had met Jödn.

Ik heb ok nen eankeln onderduker had, mer ie vriejwaarn der oe tegn, umdat ie völ volk owwer de vloor hadn; de meuilikheed was, dat ik ze leawer bie n noaber har zitn, dan he'w ze onder t oaw.

Noa "dolle Dinsdag" haaln Ik de munitie oet de moat bie M. in Voalt; doar gung ik met 3 peer hen.
Doar hadn ze ja woapns dropt. De Pruusn zochn an de aandere kaant van t kanaal dat terrein of. Ze zatn ouns kort op de hakn; doarum wie op stoande voot vot. Wie hebt dei munitie vervoerd met ne lange höaiwaag met peerdemest der owwerhen. De peer lagn der krom vuur, zoa zwoar was dat. 's Anderdaagns zeg mie vader: "Jan, alle 3 peer nei beslag onder maakn, ie wett nooit wat doar gebuurd is", t Is goad goan.

Wie hebt ok heel völ geluk had; woo vaak as ik noar Rossum mos um dei kriegsgevangenen op te haaln en dat noa spertied, ik mos dat bie döaster doon; aj doar langsfietsn bie de luusterpost in Lemsel: "Halt, absteigen, wo gehst du hin?". "Zum Tierarzt". "Was ist loss?". "Kranke Kuh". "Fahren Sie mal". Dat gelöavn he. A k wierkwam, dan gung ik ne aandere weg langs. Dat is de Ptuus, as t mer annemmelik is, dan löawt he dat wa.

ie wam ok moal gangs knoln te trekn. Zoa-as dat nog a es moal vuurkwam, vlöagn der Amerikaanse bombers owwer. Op n zeker momeant zöagn wie eankele parachutistn owwerdrievn. Wie direct doar achteran. Ze wam nog völ te hoow, dat was völ te geveurlik. n Zetke doamoa koomp der ne Duutsche patrouille t laand oploopn! Ze schreeuwn: wie mosn bie er komn. Ik schreeuwn net zoa hard wierum: "Wir sint am Arbeit, kommen Sie mal". Ik har ne knecht bie mie,
den nog a bang was vuur de Duutsers: "Potdomme, Jan, doar komt ze an!" Ik zeg: "Gewoon duurwearkn, in elk geval nich der tusschen oet, want dat kan die t levn kostn". Ze löapn met de woapns in de anslag, dus ie kondn der op an, dat, aj der tusschen oet woln, dat der dan schötn zol wördn, dus gewoon duurwearkn. "Wo sint die Fallschirmjager niedergekommen?". Ik antwoordn: "Ich habe keine Fallschirmjager gesehen!". "Verdamm noch mal, der Hollander hat natürlich niemals was gesehen!". Ik antwoordn: "Ich müss Rüben ziehen und du muss Krieg fuhren. ich habe nichts mit dieser Sache zu machen!". Dat gung nog a oardig met lawaai, dat möt ok wa met dei Pruusn.

Noajoar 1944 hadn de Duutsers vuur gewone ravitaillering schienbaar weinig benzien. In opdracht van de Wehrmacht eisn de gemeente Weersel boern met peerdewaagns um koln te haaln van Eanssche en noar Weersel te brengn noar de school hen. Doar lagn Duutse soldoatn. Wie gungn met 7 boern 's morgns bietieds op pad van weersel noar Eanssche hen. Op elke waagn nen boer en nen Duutser. Ik trof t nog a; ik kreag nen Oberfeldwebel nöast mie op n bok. Umdat t nog a lang doern, kwamn wie op t lest toch luk met mekaar an de proat. Vuur de haand lig natuurlik n gaank van n krieg. A'j ne heurn, kondn ze nog best "siegen". Eerlik, ik mos um ziene onnözzelheed lachn.
Doo ik em verteln, woo ik der owwerdachn, wör he onmöanig vergreld: "Du hast immer Englische Propaganada gefressen! Mit dir fallt nicht zu reden". He kreag meteen beschead van mie: "Jawohl, du hast immer Deutsche Propaganda gefressen". Doarnoa was t nen heeln zet stil. Opeens koump he met de opmearking: "Du kannst nich sagen, dass wir den Sieg nicht verdient haben!". Ik zer: "Vielleicht, aber ich soll damit nicht glücklich sein". Eande van t onderhold.

Wie wam intusschen in de boetnwiekn van Eanssche. He har n adres bie zik: "Kannst du das lesen?". Ik zeg: "Nein". Doar stun Cromhof-bleekweg. t Wör doo op zien Duuts oetsprökn. Dat kluink ongeveer "Kroomhofblechweeg". Dat was mie natuurlik helemoal onbekeand. Dan mer 4, 5 vroagn. Nums snapn der wat van. Doo spmng he mer wier bie mie op n bok en zer: "Verdammte Schweinhunde, alles Sabotage!, aber ich weiss, wass ich mache, ich fahre zum Ortskommandant".
Den stun op elkn hook van de stroat angövn. Owwer geluk har he nich te klaagn. Der kounp wat öldere vrouw anfietsn. He duukt met nen grootn sprounk van de waag, grip t meanssche bie de fiets vast. "Dein Fahrrad wird beschlagnahmt". He op de fiets op weg noar de Ortskommandant. t
Aarme means huuln onwies. Ere ennigste fiets ok nog vot. Wat n drama. Ik gung noar eer hen en zer, dat ze bie miene waag zol blievn en ofwochtn; woarschienlik dat ere fiets nog wa wier kwam. Noa n kwarteer, 20 minuutn koomp n Feldwebel wier, smit de fiets zoa op stroat en kleimp bie mie
op n bok. Ik vröag ne: "Weisst du nun, wohin wir mussen?". Wie mosn noar n aander adres: an n haavn. Doar kon laadn wördn.

In dei daag völn Engelse jachtvlegers elk transport an. t Gevolg was, dat wie stuk vuur stuk noar binn hen mosn, op de buurt of laadn. Dat doem verrek lang. Alles weas der op, dat wie mün in n nacht wier zoln komn in Weersel. Dus probiern wie allemoal noar binn hen te komn. Dat gung nich zoa gemakkelik. Der zatn hekn vuur; en wat nog slimmer was: der stun ne wachtpost vuur van t wachtbataljon "Niederlande", een met n dounkergreun uniform Ik vröag, of wie noar binn hendorvn. He weigern. Ik nam gen blad vuur n mound en zer em paar lellike dinger. De wacht was glad veraltereerd. Umdat miene waag laadn wör binn op de opslag, kon ik mie teruwtrekn noar miene waag, aans wet ik, of ik t doar zoa goad ofbracht har. Den Feldwebel höl doar toozicht bie t laadn. Op ne vroaw an em um de aandern ok too te loatn bie t laadn antwoordn he: "Eine gute Sache, wir sint ja viel schneller fertig". Ik zeg: "Schade, die Wache am Tor findet es nicht gut". "Was, welche Wache, die grüne Scheisse dort, die will es nicht haben!". He op de wacht an; ierst n paar striekers, ofslötn met n stel schopn onder t gat. Dat was de leste belemmering. Binn de kortste tied zatn de koln op de waagns. Doo wie de stroat opveurn, gung t in n draf Der stundn völ böargers an de weg. Duur de vaart völn der beheurlik wat kohn van de waagns. Braandstof was heel beteun.

In de wek vuur poassche begun de terugtocht van de Wehrmacht. Ze probiern alles met te kriegn, wat ze dachn nog te könn broekn; benzien hadn ze zoawat nich meer. Dus vuur transport is tractie nöarig. De ennigste oplossing is: de peer van de boern. Zoa kwamn ze ok bie ouns op de boerderiej.
t Was op n ongelukkig oagnblik. Umdat n oorlog nich meer zoa lang zol doern - de Canadeezn stundn ja vuur Eanssche- har t verzet de opdracht zich te verzameln. Dat was ounze boerderiej. Den merrag wam der wisse ca 25 persoonn (verzet en leedn van de B. S . ) . Doo de Pruusn met 5 man
achter t hoes binndrungn, warn doar bloos ca 10 kinder van evacuees in n ölder van 6 - 1 4 joar.
Doarduur kondn de grote leu duur de bovnduur votkomn. t Wör a rap dudelik, dat ze um de peer kwamn. Dizze wam n eandeke wieder stald in n hoonderhok, wat in t bos stun. Mien vader en miene jungere bruur höldn zik gangs met dizze Duutsers. Doo ze de leuge stel zein hadn, vertrouwn ze t nich meer. Een van de Pruusn greap noar zien "Schmeizer", zetn den mien vader op de borst en de leste waarschouwing: "Und jetzt die Pferde oder ich schiesse!". Op dit momeant sprung mien bruur tusschen den Duutser en mien vader en dreain t oet op ne onmöanige bekkeriej, woarduur t gevoar luk minder wör. Mien bruur nam t initiatief met de opmearking, dat ze gister zölf de peer met tuug hadn ophaald en nog wa zonder ne "Beschlagnahmeschein" of te gevn. Dei "Herrn" wam
kaant van t perceel; wat meann dei Verdammte Hollander wa, zie warn ja anstandige Leute, ungehört. Mien bruur: "Anstandige Leute, sie sint Raüber". Dat döar de duur too. Ze gungn nog onwies te keer met vleukn owwer en wier, mer ze gungn toch vot um aanderwegter eer geluk te zeukn.

Later op n dag kwam der n stuk of 4 Volksstürmer langs t fietspad in de richting Rossum-Deernkaamp. Doo ik ze evn in de gaatn höl, zöag ik, dat ze n eandeke wieder van de fiets tredn. Toovallig precies tegnowwer dei stie, woar dat bewuste hoonderhok stun, woarin dei 3 peer stundn. Doar goat de Volksstürmer t bos in liek op t hoonderhok of t Ierst wat ik deank: "Doar goat de peer!".
Misschien umdat ie t eand van n oorlog veult ankomn, dat ie de veiligheed nich meer zoa in acht nemt. Ik greap in ieder geval mien pistool en renn dwers owwer de wear, dat der tusschen lag um te probiem der bie te wezn, wanneer ze de peer te pakn zoln hebn. De bek, den ik mos owwerstekn,
was zoa breed, dat ik doar duur hen mos loopn. Doo ik an de aandere kaant owwer de kaant van de bek gloepn, zöag ik de Herrn met de boks noar daaltn tegn t hoonderhok anzitn. Dit tafereel heb ik nich in de war bracht en bin noar hoes teruwwaandeld.

Op Poasschedag 's morgns -t was nog gen 9 uur- koump der nen Pruus binn. He was oardig fanatiek. Ik was alleen in hoes met ne familie oet de stad. Dizze wam oet ere wonning zet duur de Duutsers. Dizze familie was de leste moandn bie ouns in hoes. n Groot gezin: man, vrouw, 7 kinder. Den Pruus wol natuurlik ok nog wat komn haaln. t Gung um ne fiets. De meestn wam goad opböargn, mer een stun der op de del. Natuurlik wör de grote klep bie den Duutser los trökn: "Das Fahrrad muss ich haben, es wird in beschlagnahmt. Ik zer: "Wie hebt hier mer ene fiets en den kö'w nich misn, de aandern zint allemoal in beschlagnahmt". "Hier ist ein Beschlagnahmeschein, ich nehme dieses Fahrrad mit!". Wie met zien beidn greapn de fiets vast. Doo begun t gedissel pas
goad. Een ding völ met: he trok nog gen pistool, dat gaf n böarger mood. "Ich werde mit meinem Kommandant sprechen". "Das ist mir gut". "Nein mein Jungen, das wird nicht gut sein. Hier ist meine Schein, mit einem Schein kann ich doch nicht fahren". Wie warn intusschen met fiets en drei man in de boetnduur, woar he de fiets har stoan, woar he metkömn was. He greap wier ziene eagn fiets en löat den van ouns los. He was totaal op n biester. He vröag: "Donderwetter, wo ist meine Schule ?". "Welche Schule, hier um too ligt owweral schooln". Ik weas in drei richtingn: "Dort ist eine, und dort, und dort". Doarnoa sprung he op de fiets en verschwund.


Ik heb no helemoal gen probleemn met Pruusn, mer ik wet wa, mien grootvader zer altied: ie mött de Pruus in de gaatn holdn, de beste Pruus hef nog n peerd stöln. De Pruus hef 3 oorloogn had, nogmoals ik heb niks tegn de Pruusn: grootsmechtig, altied better wetn. Wir wissen es alles viel besser; dat is ok wier van laandstrek tot laandstrek verschillend. De Westfaaln hier zint hel aans as de Pruusn.

Reacties